ValuePro Papers: Opmerkelijke uitspraak Hoge Raad over draagkracht DGA

De kernvraag

De kernvraag die aan de Hoge Raad werd voorgelegd, was of bij de berekening van partneralimentatie
rekening mag worden gehouden met toekomstige winst of dividend uit een onderneming wanneer die
winst al is verdisconteerd in de waardering van de aandelen bij de echtscheiding. Daardoor kan het
risico van een dubbeltelling ontstaan.

Het oordeel van het gerechtshof

Het gerechtshof Arnhem had geoordeeld dat dit mag, ondanks de dubbeltelling waarover de gerechtelijk deskundige het hof had geïnformeerd in zijn deskundigenbericht. De overwegingen van het gerechtshof werden gevoed door het feit dat de resultaten na peildatum hoger waren dan de uitgangspunten in de prognose bij de waardering. Het hof oordeelde dat de man in staat zou zijn om een dividend uit te keren, hetgeen zijn draagkracht verhoogde.  

Volgens het hof hoeft bij de bepaling van de draagkracht van de man geen correctie plaats te vinden voor de winst uit de aandelen die al bij de verdeling in aanmerking is genomen. De kosten die de man heeft moeten maken, waaronder rente en aflossingen, mogen volgens het hof wel op het inkomen in mindering worden gebracht. Die benadering is juridisch en financieel discutabel. Aflossingen zijn immers geen kosten en maken als zodanig geen deel uit van de winstbepaling. Wanneer wordt aangesloten bij het winstbegrip, ligt het vanuit bedrijfseconomisch perspectief eerder voor de hand om rekening te houden met afschrijvingen dan met aflossingen.

Daar komt bij dat de man kennelijk geen externe financiering heeft aangetrokken, maar het aan hem toegedeelde vermogen heeft aangewend voor de overname van de aandelen. In dat geval is er geen sprake van rente- en aflossingsverplichtingen. Binnen de benadering van het hof werkt de keuze om de verkrijging niet extern te financieren daardoor juist in zijn nadeel. Wanneer het hof als uitgangspunt zou hebben genomen om afschrijvingen en een normaal rendement op de aandelen in mindering te brengen, zou dit probleem zich voor de man niet voordoen.

De invloed van rendement op de draagkracht

De moeilijkheid is dat een inkomenssituatie kan veranderen in de loop van de tijd, hetgeen tot aanpassing van de draagkracht kan leiden. Bij de beoordeling van de verdiencapaciteit dient naar mijn mening in de berekening rekening gehouden te worden met juiste rendementsuitgangspunten voor het aan beide echtelieden toegedeelde vermogen. Men kan zich afvragen of verschillende rendementen die de echtelieden daadwerkelijk op dat vermogen realiseren, dienen te worden meegenomen in de draagkracht- en behoefteberekeningen.

Het oordeel van de Hoge Raad

De Hoge Raad heeft het arrest van het hof bekrachtigd. Er bestaat geen rechtsregel op grond waarvan de gehanteerde ondernemersbeloning die bij de aandelenwaardering is gehanteerd, ook bepalend moet zijn voor het alimentatie-inkomen. De Hoge Raad heeft daarbij wel een belangrijke nuancering aangebracht. Bij de beoordeling van de draagkracht kan de rechter rekening houden met onder meer:

1. wat partijen bij de verdeling voor ogen hadden
2. verschil tussen verwachte en werkelijke winst
3. ontwikkelingen na de waardering
4. mogelijke scheefheid tussen waardering en draagkracht

Met name de gezichtspunten 1 en 4 bieden ruimte om een dubbeltelling te voorkomen. Tegelijkertijd kunnen alle genoemde gezichtspunten aanleiding geven om de hoogte van de alimentatie opnieuw ter discussie te stellen. In deze zaak hebben vooral de gezichtspunten 2 en 3 zwaar gewogen in het oordeel van het hof.